Ik zie ze steeds vaker op hippe kantoren of op de thuiswerkplek: de grote, felgekleurde fitnessballen (de gestoffeerde VLUV variant – zie hierboven – is het hipst) die gebruikt worden als bureaustoel. De theorie: door op een onstabiele ondergrond te zitten, dwing je je lichaam om constant kleine correcties te maken, wat goed is voor je rugspieren.
Dat klopt ook helemaal, maar toch heb ik nog nooit iemand actief een ergonomische zitbal geadviseerd om te gebruiken.
Waarom een ergonomische zitbal meestal GEEN goed idee is
Aan een ergonomische zitbal kleven er in de praktijk behoorlijk wat risico’s. Dit is waarom de bal vaak meer schade aanricht dan dat hij goed doet:
1. De “Core-Paradox”
Om goed op een bal te zitten, heb je een sterke core (je rug- en buikspieren) nodig. Het probleem? De meeste mensen hebben die core-stabiliteit juist niet. Zodra je spieren vermoeid raken — en dat gebeurt sneller dan je denkt — zak je in. En dat is echt heel slecht voor je houding.
2. Focus vs. Houding
Als je geconcentreerd bent op je werk, vergeet je je lichaam. Je hersenen geven prioriteit aan je werk, niet aan het balanceren op een rubberen bal. Zodra de focus op je scherm ligt, verslapt je houding en verval je in schadelijke posities zonder dat je het doorhebt.
3. De verkeerde hoogte en ontbrekende steun
Een cruciaal ergonomisch punt is de ondersteuning van de armen en de hoek van de knieën.
- Te laag: De meeste mensen zitten veel te laag op een bal, waardoor het juist extra belastend is voor de onderrug en de heupen.
- Geen armondersteuning: Tijdens het (bewegend) zitten op een bal is het moeilijk om een goede ondersteuning onder de armen te hebben. Dit verhoogt de kans op klachten in de nek, schouders , bovenrug, armen, handen en polsen.
Wanneer een zitbal soms WEL een goed idee is
Ik spreek soms mensen die door veel oefening een sterke core ontwikkeld hebben en op een natuurlijke manier in een goede houding op een ergonomische bal kunnen zitten. Voelt het goed? Dan zou ik ‘m zeker blijven gebruiken. Hoe je ook zit, het is altijd wel heel belangrijk om van houding te blijven wisselen. Doe een bel-afspraak staand, en loop regelmatig een rondje.
Een fitnessbal kan helpen om de rug- en buikspieren sterker te maken. Maar als je geen topsporter bent raad ik je aan om dat op de sportschool – en niet op de werkplek – te doen. Heb je al zo’n bal thuis of op de kantoorwerkplek? 10-15 minuten zo’n bal gebruiken voor de afwisseling kan meestal geen kwaad – als je op je houding let. Maar een rondje lopen is vaak gezonder!
Academisch onderzoek
- Over a prolonged period of sitting (one hour), no differences in trunk muscle activation patterns were observed, suggesting the ball does not aid in core strengthening. (University of Waterloo, 2016)
- Use an Exercise Ball for Exercise. Not as a Desk Chair (U.S. Army Public Health Center, various studies)
- There was no difference in muscle activation profiles across 14 muscles between sitting on the stool and ball, and calculated stability and compression values showed sitting on the ball made no difference in mean response values. (McGill, S.M., Kavcic, N.S., & Harvey, E, 2016)
- Use of stability balls at work decreases the likelihood of reporting pain from regular office chair use from approximately 45% to 21% (Schult et al., 2013)
AI Claude vat het als volgt same: peer-reviewed bewijs – met name van Callaghan en McGill et al. van de Universiteit van Waterloo, het meest rigoureuze werk over dit onderwerp – laat zien dat stabiliteitsballen geen betekenisvol ergonomisch voordeel bieden en het ongemak bij langdurig gebruik vergroten. Eventuele kortstondige perceptuele voordelen (je voelt je rechter staan, meer energie hebben) worden niet bevestigd door objectieve biomechanische metingen.